Türkiye, hızla yaşlanan nüfusuyla birlikte yeni bir sağlık sorununun eşiğinde: Polifarmasi. Yani, yaşlı kişilerin aynı anda 5 veya daha fazla ilaç kullanması durumu. Görünüşte zararsız gibi duran bu çoklu kullanım, yaşlı bireylerin yaşam kalitesini düşürebilir, hatta hayatı riske atabilir. Yaşlılarda sadece bir ilaç kullanım oranı yüzde 87 civarındayken, 5’ten fazla ilaç kullanımı yüzde 36’ya ulaşıyor. Üstelik bu ilaçlar sadece reçetelenenlerden ibaret değil; vitaminler, bitkisel takviyeler, reçetesiz ilaçlar da tabloyu karmaşıklaştırıyor.
Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Geriatri Kliniği’nden Uzm. Dr. Sinan Arı, yaşlı bireylerde polifarmasinin neden bu kadar yaygınlaştığını, hangi riskleri barındırdığını ve bu görünmeyen krize karşı nasıl bir farkındalık oluşturulması gerektiğini tüm yönleriyle TRT Haber’e anlattı. Temel neden, yaşla birlikte artan kronik hastalıklar: Hipertansiyon, diyabet, kalp hastalıkları, KOAH, depresyon, demans… Her hastalık yeni bir ilaç demek. Ancak vücut artık eskisi gibi değil. Kas kitlesi azalıyor, vücut yağı artıyor, su oranı düşüyor. Bu da ilaçların vücutta farklı davranmasına neden oluyor.
Dr. Arı, çoklu ilaç kullanımının en sık tetiklediği sorunları şöyle sıralıyor: Düşmeler ve kırıklar, Deliryum ve bilinç bulanıklığı, Hastaneye yatışlar, Kalp ritim bozuklukları (QT uzaması), Hipoglisemi, zehirlenme, bilinç kaybı, bayılma gibi sorunlar yaşanabilmektedir.
Dr. Arı, polifarmasiyi kontrol altına almak için şu önerilerde bulunuyor: 1. Bu ilacın hala tıbbi gerekçesi var mı? 2. Faydası, zararını geçiyor mu? 3. Klinik durum değişti mi? 4. Gereğinden uzun mu kullanılıyor? 5. Daha güvenli bir alternatif var mı? 6. Aynı etkiyi yapan ilaçlardan ikisi birlikte mi kullanılıyor? 7. Hasta ilacı gerçekten alıyor mu?
Polifarmasi; sadece ilaç sayısı değil, bir yaşam dengesidir. Yaşlı kişilerin daha güvenli, daha sade ve daha huzurlu bir ilaç yolculuğuna çıkabilmesi için; hekimlerin, eczacıların, ailelerin ve sistemin birlikte hareket etmesi gerekiyor. Çünkü bazen, bir ilacı eksiltmek; bir hayatı hafifletmektir.
