Türkiye’de Karaciğer Nakillerinde Çapraz Eşleştirme Sistemi Kritik Rol Oynuyor
Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılan açıklamaya göre, Türkiye’de gerçekleştirilen karaciğer nakillerinin yaklaşık yüzde 80’i canlı vericilerden yapılmaktadır. Ancak, vericilerin bir kısmı kendi yakınlarıyla tıbben uyum sağlayamadığı için çapraz nakil sistemi önemli bir rol oynamaktadır. Çapraz nakillerde, bir hastaya organ veremeyen verici başka bir hastayla eşleştirilirken, onun yakını da farklı bir hastaya donör olabilmektedir. Bu sayede, bilimsel eşleştirme yöntemleriyle uyumsuzluk sorunu aşılabilmektedir.
Karaciğer nakillerinde ABD’de Boston College ekonomi profesörleri Tayfun Sönmez ve Utku Ünver tarafından geliştirilen eşleştirme modeli kullanılmaktadır. Bu modelde, kan grubu, karaciğer boyutu, anatomik yapı ve verici güvenliği gibi birçok kriter değerlendirilerek eşleştirmeler yapılmakta ve organ bekleyen hastalar için hayati önem taşımaktadır. Bu operasyonlarda, alıcı ve verici ameliyatları domino taşı prensibiyle birbirine bağlıdır. Dolayısıyla, zincirde yer alan herhangi bir verici veya alıcının operasyondan çekilmesi durumunda tüm eşleştirme sistemi bozulabilmektedir. Bu nedenle, operasyonlar aynı anda başlatılmaktadır.
Türkiye’deki en önde gelen merkezlerden biri olan İnönü Üniversitesi Karaciğer Nakli Enstitüsü, çapraz karaciğer nakillerinde lider konumdadır. Enstitüde Prof. Dr. Sezai Yılmaz liderliğindeki ekip, dünyanın ilk eş zamanlı sekizli çapraz karaciğer naklini gerçekleştirmiştir. 22 saat süren operasyon için enstitünün ameliyathane ve yoğun bakım kapasitesinin büyük bölümü kullanılmış, 150’den fazla sağlık personeli görev almıştır.
Prof. Dr. Yılmaz, çapraz karaciğer nakli havuzundaki kritik durumdaki hastaların durumlarını açıklayarak, eşleştirme sonucunda 8’li çapraz modelin ortaya çıktığını belirtmiştir. Bu başarılı operasyonun ardından Yükseköğretim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar, İnönü Üniversitesi’ni, Turgut Özal Tıp Merkezi’ni ve başarılı ekibi tebrik etmiş ve Türk yükseköğretiminin küresel düzeyde ulaştığı seviyeyi vurgulamıştır.
Çapraz eşleştirme sistemi, daha fazla hastaya ulaşmayı hedeflemektedir ve böylece organ bekleyen veya acil durumdaki hastalara umut olmaktadır. Bu tür operasyonlar, geniş bir organizasyon ve titiz bir planlama gerektirmektedir. Türkiye’deki başarılı karaciğer nakli operasyonları, ülkenin sağlık sisteminin ve bilimsel çalışmalarının önemli bir göstergesi olarak dikkat çekmektedir.
