Beslenme ve Diyet Uzmanı Sena Nur Doğan, aşırı tuz tüketiminin vücutta su tutulmasına yol açarak özellikle sabahları yüz, el ve ayaklarda şişliklere neden olabileceği konusunda uyardı. Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) yetişkinler için günlük 5 gramın altında tuz alımı tavsiyesine rağmen, Türkiye’de bu miktarın üzerinde tüketim gerçekleşiyor. Uzman Doğan, tuzun sadece hipertansiyon değil, kalp-damar, kemik ve mide sağlığı üzerinde de olumsuz etkileri bulunduğunu belirtti.
Doğan, tuzun sinir iletimi, kas kasılması ve vücuttaki sıvı dengesinin korunması gibi yaşamsal işlevlerde sodyum aracılığıyla rol oynadığını vurguladı. Ancak belirleyici olanın sodyumun miktarı olduğunu, fazla sodyum tüketiminin uzun vadede farklı organ ve sistemler üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğini ifade etti. Günlük 5 gram tuz tüketimi yaklaşık bir silme çay kaşığına denk geliyor ve bu miktar, tüm besinlerden alınan toplam tuzu kapsıyor.
Türkiye’de fazla tuz tüketiminin önemli bir bölümü sofrada eklenen tuzdan değil, işlenmiş gıdalardan kaynaklanıyor. Ekmek, peynir, zeytin, şarküteri ürünleri, hazır çorbalar, konserveler, turşular, hazır soslar, cips, kraker ve fast food gibi ürünler yüksek miktarda gizli tuz içeriyor. Diyetisyen Sena Nur Doğan, bu nedenle ürün etiketlerini okumanın ve işlenmiş gıdaların tüketimini sınırlandırmanın büyük önem taşıdığını kaydetti.
Yüksek tuz tüketimi sadece tansiyon üzerinde etkili olmuyor. Uzun süreli ve yüksek miktarda sodyum alımı, tansiyonu normal olan bireylerde bile damar sağlığını olumsuz etkileyebilir. Doğan, kalp-damar sistemi açısından bu riskin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladı. Ayrıca, yüksek tuz tüketimi idrarla kalsiyum atılımını artırarak özellikle kalsiyum alımı yetersiz olan veya D vitamini eksikliği bulunan kişilerde kemik sağlığı açısından risk oluşturabilir.
Diyetisyen Sena Nur Doğan, özellikle sabah saatlerinde ellerde, yüzde veya ayaklarda görülen şişliklerin yüksek sodyum alımına bağlı su tutulmasından kaynaklanabileceğini aktardı. Sodyumun fazla alınması dokularda su tutulmasına yol açarak ödem ve şişlik hissini artırabiliyor. Ancak tekrarlayan veya belirgin ödem şikâyeti bulunan kişilerin mutlaka hekim değerlendirmesi alması önem taşıyor.
Günlük tuz tüketimini azaltmak isteyen kişilerin sadece sofrada yemeğe tuz eklemeyi bırakması yeterli olmuyor. İşlenmiş ve paketli gıdaları sınırlandırmak, ürün etiketlerini okumak ve daha fazla taze, doğal besin tercih etmek en etkili yollardan biri. Tuz yerine kekik, biberiye, fesleğen, kimyon, sumak, sarımsak, limon suyu ve sirke gibi doğal aromalardan yararlanılabilir.
Tuzu azaltırken başlangıçta yemekler daha tatsız gelse de, damak tadı zamanla daha düşük tuz düzeyine uyum sağlayabiliyor. Bu nedenle tuz miktarını kademeli olarak azaltmak ve yemekleri farklı baharatlarla lezzetlendirmek sürdürülebilir bir yöntem olarak öne çıkıyor. Sağlıklı beslenme, yeterli ve dengeli beslenmenin yanı sıra tuz ve sodyum alımını doğru yönetmeyi gerektiriyor.
