Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde (KKTC) tüp bebek tedavisi gören yabancı ailelerin, sperm veya yumurta donörlerinin yanlış kullanıldığına dair endişeleri arttı. Daha önce 7 çocukla sınırlı olduğu düşünülen ‘yanlış donör’ şüphesi, BBC’nin araştırmasıyla en az 30 çocuğa ulaştı. Aileler, tedavi sırasında seçtikleri donörler yerine başka kişilerin gametlerinin kullanılmış olabileceğini iddia ediyor.
Bazı aileler, çocuklarının fiziksel özelliklerinin kendilerine sunulan donör profilleriyle uyuşmaması üzerine DNA testi yaptırdı. Test sonuçları, çocukların genetik bilgilerinin seçilen donörlerle eşleşmediğini ortaya koydu. Bu durum, çocukların gerçek biyolojik kökenleri ve sağlık geçmişleri hakkında ciddi soru işaretleri yarattı.
İngiliz Rachel’ın 13 yıl süren şüphesi, DNA testiyle doğrulandı. 2012’de KKTC’de tüp bebek tedavisi gören Rachel, Danimarkalı bir sperm donörü seçmişti. Ancak oğlunun fiziksel özelliklerindeki uyumsuzluk nedeniyle şüpheleri devam etti. Yapılan testler, çocuğun kendisinin biyolojik oğlu olduğunu ancak seçilen sperm donörüyle genetik uyum olmadığını gösterdi.
BBC’nin ulaştığı bilgilere göre, şüpheli görülen 30 çocuktan 11’ine ticari DNA testi uygulandı. Bu testlerde, bazı çocukların genetik kökenlerinin ailelere tedavi öncesinde sunulan profillerle uyumlu olmadığı belirlendi. Tespit edilen genetik kökenlerin Türkiye, çevre ülkeler ve Güney Avrupa’ya uzandığı aktarıldı.
Aileler, çocuklarının gerçek biyolojik donörlerini bilmedikleri için kalıtsal hastalıklar ve genetik riskler gibi sağlık geçmişleri konusunda büyük endişe taşıyor.
BBC’nin araştırmasına göre, şüpheli 30 çocuktan 15’inin ailesi aynı tüp bebek merkezinde tedavi gördü. Haberde, bu hastaların önemli bir bölümünün tedavi süreçlerinde Dr. Firdevs Uğuz Tip, Dr. Şevket Alptürk ve uluslararası hasta koordinatörü Julie Hodson’un görev aldığı belirtildi.
Dr. Firdevs Uğuz Tip, usulsüzlük iddialarını reddederken, Dr. Şevket Alptürk ve Julie Hodson’un BBC’nin sorularına yanıt vermediği kaydedildi.
KKTC Sağlık Bakanlığı, ilk iddiaların ardından resmi bir soruşturma başlatmıştı. Bakanlık, tüp bebek merkezlerinde yasa ve yönetmeliklere aykırı işlem olup olmadığını araştırıyor. Olayın 7 çocuktan 30 çocuğa ulaşması, soruşturmanın kapsamının genişletilip genişletilmeyeceği sorusunu gündeme getirdi.
