Nöroloji uzmanları, yaygın olarak tüketilen bazı poşet çayların sıcak suya mikroplastik ve nanoplastik parçacıklar salabileceği konusunda tüketicilere kritik bir uyarıda bulundu. Bu durumun beyin sağlığı üzerindeki potansiyel etkileri bilim dünyasında tartışılırken, uzmanlar plastik içerikli poşet çaylar yerine dökme çay kullanımını ve ürün etiketlerinin dikkatle incelenmesini öneriyor.
JFK University Medical Center’da endovasküler cerrahi nöroloji direktörü Dr. Haralabos Zacharatos, beyin sağlığının genetik özelliklerin yanı sıra günlük yaşam alışkanlıklarından etkilendiğini belirtti. Uzman, çevresel koşulların ve gündelik ürünlerin vücudun çeşitli kimyasallara ve mikroplastiklere maruz kalmasında rol oynayabileceğini ifade etti.
Nöroloji ve uyku tıbbı uzmanı Dr. Smita Patel’e göre mikroplastikler ve nanoplastikler; gıdalarda, içme suyunda ve insan dokularında tespit edilmeleri nedeniyle bilim dünyasının dikkatini çekiyor. Bu parçacıkların vücuda nasıl girdiği, ne kadar süre kaldığı ve sağlığı hangi ölçüde etkilediği konularındaki araştırmalar devam ediyor.
Özellikle file dokulu veya piramit şeklindeki bazı çay poşetleri naylon ya da polietilen tereftalat (PET) gibi plastik malzemelerden üretiliyor. Kağıt olarak tanıtılan bazı poşetlerde de sıcak suda dağılmayı önlemek veya kenarları bir arada tutmak amacıyla polipropilen gibi polimerler kullanılabiliyor. Bu nedenle bir poşet çayın kağıt görünümünde olması, tamamen plastik içermediği anlamına gelmiyor.
McGill Üniversitesi araştırmacılarının 2019 yılında Environmental Science & Technology dergisinde yayımladığı bir çalışmada, 95 derece sıcaklıktaki suda bekletilen tek bir plastik çay poşetinin yaklaşık 11,6 milyar mikroplastik ve 3,1 milyar nanoplastik parçacığı açığa çıkarabileceği bildirildi. Ancak bu yüksek rakamlar bilim dünyasında tartışma konusu oldu ve farklı bilimsel değerlendirmeler çalışmada bildirilen miktarları sorguladı.
Çaya geçen parçacık miktarı; poşetin üretildiği malzemeye, suyun sıcaklığına ve demleme süresine göre değişiklik gösterebiliyor. Dolayısıyla söz konusu rakamları bütün çay poşetleri için geçerli kabul etmek doğru bir yaklaşım değil.
Mikroplastiklerin insan beynine etkileri, bilim insanlarının araştırdığı önemli konular arasında yer alıyor. Dr. Patel, hayvanlar üzerinde yapılan bazı çalışmaların çok küçük plastik parçacıklarının beynin koruyucu bariyerlerini aşabileceğini, iltihaplanmayı tetikleyebileceğini ve hücrelerin işleyişini bozabileceğini düşündürdüğünü belirtti.
Ancak hayvan çalışmalarında gözlemlenen bu etkiler, günlük yiyecek ve içeceklerden alınan mikroplastik miktarlarının insan beynine zarar verdiğini kesin olarak kanıtlamıyor. Yakın zamanda yayımlanan bir otopsi çalışmasında da insan beyin dokularında plastik parçacıkları tespit edildi. Araştırmada, demans tanısı bulunan kişilerin örneklerinde daha yüksek konsantrasyonlar bildirildi.
Bununla birlikte, bu çalışmanın ölçüm yöntemleri sorgulandı ve bulguların neden-sonuç ilişkisi kurmak için yeterli olmadığı vurgulandı. Demansla ilişkili beyin değişikliklerinin, parçacıkların beyne girişini veya vücuttan uzaklaştırılmasını etkileyebileceği ihtimali de bulunuyor. Bu araştırma, mikroplastiklerin Alzheimer hastalığına neden olduğunu veya poşet çay tüketiminin demansla bağlantılı olduğunu göstermiyor.
Uzmanlara göre mikroplastik maruziyetini azaltmanın yollarından biri, plastik içerebilen çay poşetleri yerine dökme çay kullanmaktır. Baş ağrısı tıbbı ve genel nöroloji uzmanı Dr. Peter Josef Struck, dökme çayın paslanmaz çelik süzgeçle veya cam ya da seramik demlikte hazırlanmasını önerdi. Bu yöntem, çay poşetinden kaynaklanabilecek plastik maruziyetini azaltmaya yardımcı olabilir.
Poşet çay kullanmayı tercih edenlerin ise ürün etiketlerini dikkatle incelemesi gerekiyor. Uzmanlar özellikle naylon, poliamid, PET, polyester ve polipropilen (PP) gibi malzemelere dikkat çekiyor. Ambalajda yalnızca “kağıt” veya “plastiksiz” ifadesinin bulunması her zaman yeterli olmayabiliyor. Poşetin tamamının hangi malzemelerden üretildiğini kontrol etmek, bilgi net değilse üreticiye danışmak daha doğru bir yaklaşım olarak değerlendiriliyor.
