Bilim insanlarına göre bu gizemli hastalık, başta ABD olmak üzere dünya çapında hızla yayılıyor. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’ne (CDC) göre ülkede yaklaşık 450 bin kişi bu sendromdan etkilenmiş olabilir. Alpha-gal sendromu, adını “galaktoz-alfa-1,3-galaktoz” adlı bir şeker molekülünden alıyor. Bu molekül inek, domuz, tavşan ve geyik gibi memelilerin dokularında doğal olarak bulunuyor ancak insanlarda bulunmuyor.
Alpha-Gal Sendromu Nasıl Gelişiyor? Bu şekeri içeren bir kene salyası kana karıştığında, bağışıklık sistemi onu tehdit olarak algılıyor ve antikor üretmeye başlıyor. Daha sonra et veya süt ürünleri gibi alpha-gal içeren besinler alındığında, bağışıklık sistemi bu moleküle karşı yanlışlıkla alerjik tepki veriyor. Uzmanlar bu hastalığı sıklıkla “kırmızı et alerjisi” olarak tanımlasa da, alpha-gal sendromu sadece etle sınırlı değil: süt, peynir, jelatin, bazı ilaçlar (örneğin heparin) ve hatta kişisel bakım ürünleri de alerjiye neden olabiliyor.
Belirtiler Gecikmeli Ortaya Çıkıyor: Alpha-gal sendromunda semptomlar, enfekte keneyle temastan 1 ila 3 ay sonra ilk kez görülebiliyor. Et veya süt tüketiminden 2 ila 6 saat sonra baş gösteren belirtiler şunları içerebilir: şiddetli kaşıntı ve cilt döküntüsü, karın ağrısı, mide bulantısı, ishal, ağız, yüz veya boğazda şişme, anafilaktik şok (hayati tehlike arz edebilir).
Hangi Keneler Bu Hastalığı Taşıyor? En bilinen taşıyıcı, ABD’nin güneydoğusunda yaygın olan lone star tick (yalnız yıldız kenesi). Ancak artık araştırmalar, Avrupa dahil 6 kıtada farklı kene türlerinin bu hastalığı bulaştırabileceğini gösteriyor. Siyah bacaklı geyik kenesi de (aynı zamanda Lyme hastalığını da taşır) kentsel parklarda ve bahçelerde bile görülebilir.
Hastalık Neden Yayılıyor? Kene popülasyonları artıyor, insanlar doğa yürüyüşü ve kamp gibi aktivitelerle daha çok risk altına giriyor. İklim değişikliği ve artan geyik sayısı, kenelerin yayılım alanını genişletiyor. Notre Dame Üniversitesi’nden Parazitoloji Uzmanı Prof. Lee Rafuse Haines’e göre, bu alerji yıllar önce sadece ABD’nin güneydoğusuyla sınırlıyken, bugün altı kıtada tespit edilen vakalar mevcut.
Tedavi Mümkün Mü? Şu anda alpha-gal sendromunun kesin bir tedavisi yok ancak belirli önlemler alınarak semptomlar kontrol altına alınabilir. Et, süt ve jelatin içeren tüm hayvansal ürünlerden uzak durmak, yeni kene ısırıklarından korunmak ve belirtileri azaltmak için EpiPen taşıması öneriliyor. Besin etiketlerini dikkatle okumak ve “alpha-gal içerebilir” uyarılarına dikkat etmek önemli.
Bilimsel Belirsizlikler Sürüyor Hangi bireylerin alerji geliştirdiği hala tam olarak bilinmezken, araştırmalar kenenin salyasındaki bileşenler mi yoksa ısırma yöntemi mi tetikliyor sorusuna yanıt arıyor. Bilim insanları önümüzdeki 10 yıl içinde alpha-gal sendromunun önlenmesi, teşhisi ve tedavisi konusunda önemli gelişmeler olacağını düşünüyor.
Kene Isırığını Önlemek İçin: Uzun kollu giysiler ve pantolon giyin, doğada yürürken vücudunuzu sık sık kontrol edin, DEET içeren kene kovucular kullanın ve evcil hayvanlarınızı da keneye karşı düzenli kontrol edin. Et veya süt tükettikten sonra gecikmeli alerjik tepkiler yaşıyorsanız, bir uzmana danışarak alpha-gal sendromu testi yaptırmanız önerilir.
