Letrozol ve irinotekan adlı ilaçlar, ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından onaylanmış durumda. Bu durum, Alzheimer tedavisi için klinik deneylerin hızlanabileceği anlamına geliyor. Fare deneylerinde, öğrenme ve hafızada iyileşme gözlendi.
Çalışma, California Üniversitesi San Francisco (UCSF) ve Gladstone Enstitüleri iş birliğiyle yürütüldü. Araştırmacılar, Alzheimer hastalığında beyin hücrelerindeki gen ifadelerinin değişimini inceleyerek, bu değişiklikleri tersine çevirebilecek ilaçları belirlemek için “Connectivity Map” adlı geniş çaplı bir tıbbi veri tabanından faydalandı.
İlk bulgular, letrozol ve irinotekan isimli ilaçların Alzheimer hastalığıyla ilişkili genetik değişiklikleri tersine çevirebildiğini gösterdi. Bu ilaçlar fareler üzerinde test edildiğinde, Alzheimer’ın neden olduğu zararlı tau protein kümelenmelerinin azaldığı görüldü. Ayrıca, öğrenme ve hafıza testlerinde belirgin gelişmeler kaydedildi.
Araştırmada, her iki ilacın farklı beyin hücrelerine etki ettiği belirlendi: Letrozol, Alzheimer’dan etkilenen nöronlar üzerinde, irinotekan ise glia hücreleri üzerinde etkili oldu. Bu sayede, hastalığın farklı yönlerini aynı anda hedef alabilen bir kombinasyon terapisi geliştirildi.
UCSF ve Gladstone Enstitüleri‘nden nörobilimci Yadong Huang, “Alzheimer’ın çeşitli gen ve proteinlerdeki değişikliklerin ortak etkisiyle geliştiğini ve bu durumun geleneksel ilaç geliştirme yaklaşımlarını yetersiz kıldığını” belirtti.
Bu iki ilacın daha önce kanser tedavisinde kullanıldığı için bazı yan etkilerinin bilindiği, bu etkilerin yeniden değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı. Araştırmacılar, bir sonraki aşamada Alzheimer hastaları üzerinde klinik denemelere başlama hedefinde.
Gen ifadesindeki bireysel farklılıklara göre kişiselleştirilmiş tedavi seçeneklerinin mümkün olabileceği belirtiliyor. Dünya genelinde 55 milyondan fazla Alzheimer hastası bulunmakta ve önümüzdeki 25 yılda bu sayının iki katına çıkması bekleniyor. Bu nedenle, tedavi yöntemlerinin önemi giderek artıyor.
Araştırmayı yürüten ekipten hesaplamalı biyolog Marina Sirota, “Farklı veri kaynaklarının bizi aynı biyolojik yollara ve ilaçlara yönlendirdiğini ve bu ilaçların genetik modellerde Alzheimer etkilerini ortadan kaldırabildiğini” ifade etti. Sirota, bu gelişmenin milyonlarca Alzheimer hastası için umut olabileceğini belirtti.
Araştırmanın sonuçları Cell dergisinde yayımlandı.
