Menopoz, kadınların üreme yeteneğinin sona erdiği doğal bir süreçtir. Genellikle 45-55 yaşları arasında meydana gelen menopozun Türkiye’deki ortalama başlangıç yaşı 46-48 olarak belirlenmiştir. Ancak sigara, obezite ve hareketsizlik gibi yaşam tarzı faktörleri nedeniyle erken menopoz riski artmaktadır. Memorial Antalya Hastanesi’nden Prof. Dr. Onur Erol, 18 Ekim Dünya Menopoz Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, menopozun bir hastalık olmadığını ancak erken farkındalık ve sağlıklı alışkanlıklarla şikayetlerin yönetilebileceğini belirtti.
Prof. Dr. Onur Erol, menopozu tamamen geciktirmenin veya önlemenin mümkün olmadığını vurguladı. En önemli belirleyicinin genetik olduğunu belirten Erol, yaşam tarzı değişikliklerinin erken menopoz riskini azaltabileceğini ifade etti. Sigara ve aşırı alkol tüketiminden kaçınmak, antioksidan ve omega-3 açısından zengin beslenmek, düzenli egzersiz yapmak ve stres yönetimi gibi faktörlerin menopoza girişi geciktirebileceğini söyledi. Rapamycin ve over dokusu dondurma gibi deneysel yaklaşımların araştırıldığını ancak henüz güvenli ve kanıtlanmış bir geciktirme yöntemi bulunmadığını ekledi.
Menopoz şikayetlerini hafifletmede en etkili yöntemin menopozal hormon tedavisi olduğunu belirten Prof. Dr. Erol, özellikle sıcak basması ve gece terlemesi gibi belirtilerde bu tedavinin güçlü etki gösterdiğini dile getirdi. Tedavinin, menopoz başladıktan sonraki ilk 10 yıl içinde veya 60 yaşından önce başlandığında faydalarının risklerden daha ağır bastığını belirtti. Günümüzde ciltten emilen düşük dozlu formların tercih edildiğini ve bu tedavinin kemik kaybını yavaşlatmaya, vajinal kuruluğu azaltmaya ve yaşam kalitesini artırmaya yardımcı olabileceğini ifade etti.
Hormon tedavisi kullanamayan veya istemeyen kadınlar için Fezolinetant ve elinzanetant gibi ilaçların sıcak basmalarını azaltmada etkili olduğunu belirten Prof. Dr. Erol, bazı antidepresanlar, gabapentin grubu ilaçlar ve bilişsel davranışçı terapinin de semptomları hafifletebileceğini söyledi. Vajinal kuruluk ve idrar yolu şikayetleri için lokal östrojen kremleri veya hormon içermeyen nemlendiricilerin önerildiğini ekledi. Bu tedavilerin mutlaka kişiye özel planlanması gerektiğini ve meme kanseri öyküsü gibi durumların doktor tarafından dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Hormon tedavisine göre bilimsel kanıtları daha sınırlı olsa da, soya ürünleri, keten tohumu gibi bitkisel takviyelerin bazı kadınlarda hafif rahatlama sağlayabildiğini belirten Prof. Dr. Erol, bu ürünlerin doktor kontrolünde kullanılması gerektiğini söyledi. Yoga, meditasyon, nefes egzersizleri ve akupunkturun sıcak basması, uyku sorunları ve stres yönetiminde destek olabileceğini ifade etti. Omega-3, D vitamini, magnezyum ve B grubu vitaminlerin eksiklik durumunda semptomları hafifletebileceğini de ekledi.
Daha rahat bir menopoz süreci için Akdeniz tipi beslenme, düzenli egzersiz, iyi uyku hijyeni ve stres yönetimi gibi pratik önerilerde bulunan Prof. Dr. Onur Erol, kemik ve kalp sağlığına dikkat çekerek kalsiyum ve D vitamini ihtiyacının karşılanması, tansiyon ve kolesterolün düzenli takip edilmesi gerektiğini belirtti. Vajinal sağlığın göz ardı edilmemesi gerektiğini ve düzenli jinekolojik takibin önemini vurguladı. Yumurtalık rezervi değerlendirmesinde AMH ve FSH testlerinin faydalı olabileceğini sözlerine ekledi.
