“Yaşlandıkça metabolizma yavaşlar.” Tıp dünyasında, sağlıklı yaşam tavsiyelerinde ve gündelik sohbetlerde sıkça tekrar edilen bu cümle, aslında bilimsel verilerle desteklenmiyor olabilir. Science dergisinde yayımlanan binlerce kişilik bir analiz, 20 ile 60 yaş arasında metabolizma hızının büyük ölçüde sabit kaldığını ortaya koyuyor. Bu durumda yıllar geçtikçe neden kilo alıyoruz ve hissedilen yavaşlama neye bağlı?
Toplumda yaygın olan görüşe göre, 40 yaşından sonra “metabolizma yavaşlıyor” ve bu yüzden kilo alınıyor. Science dergisindeki araştırmaya göre ise metabolizma hızı, gebelik dönemi dahil olmak üzere 20 ila 60 yaş arasında büyük ölçüde sabit kalıyor. Geriatri Uzmanı Büşra Can, egzersiz yapmayan ama beslenmesi değişmeyen bireylerin neden zamanla kilo aldığını açıklıyor.
“20 ile 60 yaş arasında gebelik dönemi dahil metabolizmanın fazla değişmediği gösterildi. İskelet kası bizim enerji üretimimizin en fazla yapıldığı hücrelerden biri. Ne kadar çok kasımız varsa, metabolizmamız o kadar hızlı diyebiliriz.”
Kas kaybı çoğu zaman fark edilmeden ilerliyor. Ancak bu durum yalnızca estetik değil; aynı zamanda fizyolojik ve metabolik açıdan da ciddi sonuçlara yol açabiliyor. Yorgunluk, denge bozuklukları, düşme riski, insülin direnci ve hatta tip 2 diyabet bu tabloya dahil ediliyor.
Büşra Can, hareketsiz yaşam, düşük protein alımı ve kronik hastalıkların süreci hızlandırdığını belirtiyor: “30 yaşından 60 yaşına kadar yaklaşık kas kütlesinde %1 gibi bir kayıp var diyebiliriz.”
Bir diğer yanlış inanış da yaşlandıkça protein ihtiyacının azaldığı yönünde. Oysa yaşla birlikte vücudun kas üretiminde zorlandığı bir süreç başlıyor. Bu nedenle eskisiyle aynı proteini almak artık yeterli olmuyor. Büşra Can‘a göre, bu nedenle yaşlılık döneminde protein ihtiyacı artıyor. “Kaloriden ve proteinden yeterli beslenmek yaşlılıkta çok önemli. Özellikle protein ihtiyacı artıyor ama insanlar yaşlandıkça protein alımını azaltıyor.”
Kas kaybı yaşlanmanın kaçınılmaz bir sonucu gibi görülse de bu süreci yavaşlatmak mümkün. Egzersiz, kas kütlesini korumada ve metabolizmayı aktif tutmada önemli bir rol oynuyor.
“Spor yapmak için geç değil. Her yaşta başlanabilir. Elbette bireysel programlar eşliğinde. Ama bu şekilde kas kaybının önüne geçmek mümkün. Egzersiz yaparak hem metabolizma korunabilir hem de kas kaybı engellenebilir. Üstelik bu sadece gençler için değil; 60 yaş üzeri bireyler için de geçerli.”
