Demans, beyin hasarı sonucu ortaya çıkan bir belirti grubudur. Hafıza kaybı, dikkat dağınıklığı ve günlük işlerde zorlanma gibi belirtilerin yanı sıra, özellikle öğleden sonra ve akşam saatlerinde belirginleşen ‘gün batımı sendromu’ da dikkat çekiyor.
Demans bakım uzmanı ve psikolog Dr. Kellyn Lee, gün batımı sendromunun genellikle öğleden sonra başladığını belirtti. Bu süreçte hastalarda kaygı, huzursuzluk, kafa karışıklığı ve ajitasyon artışları görülebiliyor. Bazı hastalarda halüsinasyonlar ve sanrılar da tabloya eşlik edebiliyor.
Bakım kuruluşu Elder’a göre gün batımı sendromunda sık görülen davranışlar arasında sürekli ileri geri yürüme, sandalyede sallanma, amaçsız dolaşma, yüksek sesle bağırma veya ağlama, öfke patlamaları, bakım veren kişiyi takip etme, kaygı, korku, huzursuzluk ve paranoya hissi yer alıyor. Uzmanlar bu davranışların bilinçli tercihler olmadığını, beyindeki değişimlerin sonucu olduğunu vurguluyor.
Dr. Lee, yakınlarının belirtilerin hangi saatlerde ortaya çıktığını ve o sıradaki durumu not etmelerini öneriyor. Bu, belirtilerin belirli bir düzene sahip olup olmadığını anlamaya yardımcı oluyor. İlaç tedavisi bazı durumlarda değerlendirilebilse de, sakinleştirici ilaçların bağımlılık riski nedeniyle dikkatli kullanılması gerektiği belirtiliyor.
Demansın ilk dönemlerinde hafıza kaybı, konsantrasyon güçlüğü, günlük işleri yapmakta zorlanma, doğru kelimeyi bulamama, zaman ve mekân karmaşası, ruh halinde değişiklikler görülebiliyor. Bu belirtiler başlangıçta hafif olup zamanla ilerleyebiliyor.
Gün batımı sendromuyla başa çıkmak için uzmanlar, aktif işleri sabah saatlerine planlamayı, hafif egzersiz ve açık hava yürüyüşlerini teşvik etmeyi, uzun gündüz uykularından kaçınmayı öneriyor. Akşam saatlerinde yeterli aydınlatma sağlamak, gürültüyü ve karmaşayı azaltmak, öğleden sonra kafein tüketimini sınırlamak da faydalı olabiliyor. Atak sırasında sakin bir ses tonuyla konuşarak güven vermek ve tartışmak yerine dikkatini farklı bir yöne çekmek de belirtileri hafifletebiliyor.
