Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Prof. Dr. İrfan Koca, sabahları yaşanan topuk ağrılarının ana nedenini açıkladı. Prof. Dr. Koca, ayak tabanındaki plantar fasyanın tekrarlayan mekanik zorlanmalar sonucunda hasar görmesiyle ağrıların ortaya çıktığını belirtti. Bu durum, ayağın yük taşıma ve basma işlevinde kritik rol oynayan güçlü bir bağ dokusunu etkilemektedir.
Prof. Dr. Koca, uzun süre devam eden mekanik zorlanmaların ve plantar fasya üzerindeki çekme kuvvetlerinin halk arasında “topuk dikeni” olarak bilinen kalkaneal spur oluşumuna yol açabileceğini ifade etti. Ancak her topuk ağrısının plantar fasiit olmadığını vurgulayan uzman, ayırıcı tanının önemine dikkat çekti.
Özellikle sabahları belirgin bel tutukluğu, eklem şişlikleri veya artrit şikayetleri varsa romatolojik hastalıkların araştırılması gerektiği belirtildi. Yanma ve uyuşma gibi semptomlarda sinir sıkışmaları veya bel kaynaklı sorunlar değerlendirilmelidir. Ayrıca Aşil tendon problemleri, gut ve diğer ayak-topuk hastalıkları da ayırıcı tanıda yer almaktadır.
Prof. Dr. Koca, plantar fasiit tedavisinde sadece ağrılı bölgeye odaklanmanın yeterli olmadığını belirtti. Ayağın genel yapısı, yük dağılımı, ayak arkının yeterliliği ve anormal yüklenmelerin değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı. Kilo, fasiyal gerginlikler, yürüme özellikleri ve geçirilmiş ameliyatlar gibi faktörler tedavi planında birlikte ele alınmalıdır.
Tedavi, hastanın özelliklerine göre kişiselleştirilmektedir. Ev egzersizleri, uygun ayakkabı ve tabanlık kullanımı, manuel terapi ile fasiyal gevşetme uygulamaları öne çıkmaktadır. ESWT (şok dalga tedavisi), lazer ve fasiyal hidrodiseksiyon gibi yöntemlerden de yararlanılmaktadır.
Gerekli durumlarda nöral terapi, proloterapi ve PRP uygulamaları tedavi planına dahil edilebilir. Kök hücre ve eksozom uygulamaları ise uygun hastalarda birer seçenek olarak değerlendirilmektedir. Tedaviye dirençli seçilmiş vakalarda radyofrekans uygulanabilmektedir.
Steroid enjeksiyonları, olası yan etkiler ve tedaviye bağlı riskler göz önünde bulundurularak dikkatle gündeme alınmalıdır. Her hasta için beklenen yarar ile ihtimal zarar arasındaki denge değerlendirilmelidir. Şikayetlerin uzun sürdüğü ve tedaviye yanıt vermeyen durumlarda hormonal ve mineral dengesizlikler araştırılmalıdır.
Bu amaçla D vitamini, tiroid ve paratiroid hormonları, kalsiyum ve fosfor düzeyleri başta olmak üzere kan tetkikleri yapılabilir. Gut hastalığı açısından da ürik asit düzeyi değerlendirilmelidir. Plantar fasiitteki asıl amaç sadece ağrıyı azaltmak değil, tüm mekanik, fasiyal, romatolojik, nörolojik ve metabolik nedenleri kapsayan kişiye özel bir tedavi planı oluşturmaktır.
