Tokat’ta çok sayıda kişinin benzer şikayetlerle hastanelere başvurması üzerine norovirüs enfeksiyonu yeniden gündeme geldi. Ani başlayan kusma, ishal ve mide ağrısı gibi belirtilere yol açabilen son derece bulaşıcı virüs, kirlenmiş yiyecek ve sular, yüzeyler ve yakın temas yoluyla hızla yayılıyor. Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Çağrı Büke, virüsün bulaşma yolları, belirtileri ve korunma yöntemleri hakkında önemli bilgiler verdi.
Prof. Dr. Çağrı Büke, norovirüslerin son derece bulaşıcı olduğunu belirtti. Virüsün genellikle kontamine olmuş yiyecekler, sular veya yüzeyler aracılığıyla yayıldığını, enfekte bir kişiyle yakın temasın da bulaşmaya neden olabileceğini açıkladı. Küresel ölçekte her yıl milyonlarca akut gastroenterit vakasına neden olan norovirüsün, özellikle 5 yaş altı çocuklarda yaygın olduğu ve yıllık 136.000 ila 278.000 ölüme yol açtığı tahmin ediliyor. Virüsün küresel ekonomik etkisinin ise yıllık 60 milyar dolar olduğu hesaplanıyor.
Norovirüsler sıcak ve soğuk derecelerde canlılıklarını sürdürebilirken, dezenfektanlara karşı da dirençli olmaları nedeniyle yok edilmeleri zordur. Okul, kreş, hastane ve huzurevi gibi kalabalık ortamlarda kolayca yayılabilen virüs, özellikle kontamine gıdaların tüketilmesi veya bu ortamlarda bulunulması yoluyla insanlara bulaşır.
Virüsten korunmanın temel yolu hijyen kurallarına uymaktan geçiyor. Prof. Dr. Büke, özellikle tuvalet sonrası, bebek bezi değişimi sonrası ve yemek hazırlama, yeme, içme öncesinde ellerin en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla iyice yıkanması gerektiğini vurguladı. Alkol bazlı el dezenfektanlarının norovirüslere karşı daha az etkili olduğunu belirten Büke, sabun ve suyla yıkamanın önemini öne çıkardı.
Kontamine gıda ve sulardan kaçınmak, meyve ve sebzeleri iyice yıkamak, deniz ürünlerini pişirmek ve bulaşma ihtimali olan yüzeyleri dezenfekte etmek alınacak diğer önlemler arasında yer alıyor. Klor bazlı çamaşır suyu çözeltisinin norovirüslere karşı etkili bir dezenfektan olduğu belirtildi. Yüksek riskli bölgelere seyahat edenlerin ise yalnızca pişmiş gıdalar tüketmesi, sıcak veya gazlı içecekler içmesi ve hijyenik olmayan yiyeceklerden uzak durması öneriliyor.
Norovirüs enfeksiyonu belirtileri genellikle 12 ila 48 saat içinde ortaya çıkar ve 1 ila 3 gün sürer. Çoğu insan birkaç gün içinde iyileşse de, özellikle küçük çocuklar, yaşlılar, bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler veya hamilelerde enfeksiyon şiddetli seyredebilir ve dehidrasyona, hatta ölüme yol açabilir.
Hastalık belirtileri ortadan kalktıktan sonra bile virüsün dışkı yoluyla atılımı birkaç hafta daha devam edebilir. Bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde bu süre haftalarca, hatta aylarca sürebilir. Belirti göstermeyen enfekte kişiler de virüsü başkalarına bulaştırabilir. Virüs, dışkı ve kusmuk yoluyla vücuttan atılır ve yüzeylerde günlerce hatta haftalarca canlı kalabilir, bu da hastalığın hızla yayılmasına neden olur.
Prof. Dr. Çağrı Büke, okullar, kreşler, yurtlar, hastaneler ve huzurevleri gibi kalabalık ortamlarda alınması gereken önlemleri sıraladı. Hastaların başkalarıyla temasının önlenmesi, ellerin sabunla iyice yıkanması, gıdalara ve eşyalara dokunmaktan kaçınılması, yüzeylerin etkili dezenfektanlarla temizlenmesi, kusmuk ve dışkının dikkatlice bertaraf edilmesi, tek kullanımlık eldiven kullanılması ve atık maddelerin temizliğinde tek kullanımlık havlular kullanılması gerektiği belirtildi.
Hava yoluyla yayılımı önlemek için kirli malzemelerin mümkün olduğunca az hareket ettirilmesi, kirlenmiş eşyaların plastik torbalara konulup atılması ve bulaşmış giysi ve nevresimlerin yıkanması da alınacak önlemler arasında yer alıyor.
