Yemeklere lezzet katan tuzun aşırı tüketimi, yüksek tansiyon ve kalp damar hastalıkları için önemli bir risk faktörü olarak öne çıkıyor. Bilim insanları, günlük beslenmedeki basit bir ayarlamanın küresel çapta milyonlarca insanın sağlığını olumlu etkileyebileceğine dikkat çekiyor. Nature Health dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, sıradan tuz yerine potasyumla zenginleştirilmiş tuz kullanımının, dünya genelinde kalp ve böbrek hastalıklarına bağlı ölümleri önemli ölçüde azaltabileceğini ortaya koyuyor.
Araştırmacılar, 193 ülkedeki verileri kullanarak, normal tuzun potasyumla zenginleştirilmiş alternatiflerle değiştirilmesinin potansiyel sağlık etkilerini modellemiş. Bu modele göre, evlerde ve işlenmiş gıdalarda kullanılan tüm normal tuzun potasyumlu tuzla değiştirilmesi, her yıl yaklaşık 2,96 milyon ölümün ve 10,17 milyon yeni kalp damar hastalığı ile kronik böbrek hastalığı vakasının önüne geçebilir. Bu değişikliğin, ilgili hastalıklara bağlı yıllık ölümlerin yaklaşık yüzde 14,6’sını önleyebileceği hesaplanıyor. Potasyumla zenginleştirilmiş tuz, normal tuzdaki sodyum klorürün bir kısmının potasyum klorür ile ikame edilmesiyle elde ediliyor. Görünüşü, tadı ve kullanım şekli açısından normal tuza benzeyen bu alternatif, hem sodyum alımını azaltıyor hem de potasyum alımını artırıyor.
Araştırmada farklı uygulama senaryoları da değerlendirilmiş. Sadece evlerde yemek pişirirken ve sofrada kullanılan tuzun potasyumlu alternatifle değiştirilmesi, yılda yaklaşık 1,85 milyon kişinin hayatını kurtarabilir. İşlenmiş gıdalarda ve restoranlarda kullanılan tuzun değiştirilmesi ise yaklaşık 1,56 milyon ek ölümün önlenmesini sağlayabilir. Bulgular, değişikliğin sadece ev mutfaklarıyla sınırlı kalmaması gerektiğine işaret ediyor. Avrupa ve Kuzey Amerika gibi bölgelerde tuz tüketiminin %70’inden fazlasının işlenmiş gıdalar ve restoranlardan kaynaklandığı göz önüne alındığında, gıda sektörünün de potasyumla zenginleştirilmiş tuz kullanımına yönelmesi, beklenen faydanın elde edilmesi için kritik önem taşıyor. Fazla sodyum alımı ve yetersiz potasyum alımı, yüksek tansiyonun iki temel beslenme faktörü olarak biliniyor. Sodyum alımının azaltılması vücudun sıvı tutmasını engellerken, potasyum böbreklerin sodyumu atmasına yardımcı olarak kan basıncının düzenlenmesinde rol oynuyor. The George Institute for Global Health araştırmacısı Bruce Neal, potasyumla zenginleştirilmiş tuzun bu iki faktörü eş zamanlı hedeflediğini belirtiyor.
Ancak, potasyumlu tuzun her birey için uygun olmayabileceği de vurgulanıyor. Özellikle ileri evre kronik böbrek hastalığı olan kişilerde potasyumun vücuttan yeterince atılamaması, kandaki potasyum seviyesinin tehlikeli düzeylere yükselmesine yol açabiliyor. Bu durum, ‘hiperkalemi’ olarak adlandırılıyor ve ciddi kalp ritmi sorunlarına neden olabiliyor. Araştırmanın modellemesi, ileri evre böbrek hastalarında potasyumlu tuz kullanımının yaklaşık 100 bin hiperkalemi kaynaklı ölüme yol açabileceğini öngörüyor. Buna karşılık, kan basıncının düşmesiyle yaklaşık 750 bin kalp ve damar hastalığı kaynaklı ölümün önlenebileceği de hesaplanıyor. Uzmanlar, ciddi böbrek hastalığı bulunanların, diyaliz hastalarının ve potasyum seviyesini yükseltebilen ilaçlar kullananların, bu tür tuzlara geçmeden önce mutlaka doktorlarına danışmaları gerektiğini belirtiyor.
Reklam & İşbirliği: [email protected]